Ρεμπετολογία

• Τίτλος : Ρεμπετολογία
• Συγγραφέας : Ηλίας Πετρόπουλος
• Εκδόσεις : Κέδρος

Το βιβλίο του Πετρόπουλου βρίσκεται πιο κοντά στη βαθύτερη ουσία της ρεμπέτικης κουλτούρας, χωρίς να επιχειρεί καθόλου να την "αναλύσει" και πολύ περισσότερο να την εξιδανικεύσει.

Χρειάστηκε να περάσει καιρός για να καταλάβω που οφείλεται αυτή η υπεροχή του Πετρόπουλου. Σήμερα νομίζω πως ξέρω την απάντηση. Αλλά δεν είμαι σίγουρος σε ποια γλώσσα πρέπει να την εκφράσω. Γιατί το βιβλίο του Πετρόπουλου είναι μία από εκείνες τις σπανιότατες περιπτώσεις, όπου η εμπειρική έρευνα και η ποίηση συναντιούνται διατρέχοντας μια terra nova σχεδόν απρόσιτη στη συμβατική γλώσσα.

Ο Πετρόπουλος ήταν ο πρώτος που έκανε τα ρεμπέτικα αντικείμενο έρευνας. Όπως όλοι οι πρωτοπόροι, δεν ανακάλυψε απλώς ένα καινούργιο κόσμο, κολυμπώντας κόντρα στο ρεύμα, αλλά και τον συνέλαβε, σχεδόν διαισθητικά, σε όλες του τις διαστάσεις. Υποψιάσθηκε όλα τα μυστικά μονοπάτια του, όλες τις κρυφές γωνιές του, όλα τα μυστήρια του. Και ακριβώς επειδή τον είδε στην ολότητα του, τον περιέγραψε υπαινικτικά μάλλον παρά αναλυτικά. Όσοι ακολούθησαν, κινήθηκαν προς την μια η την άλλη κατεύθυνση που υπέδειξε η υπαινίχθηκε εκείνος. Αλλά οι περισσότεροι έχασαν από τα μάτια τους το όλο. Κι έτσι έχασαν την ουσία αυτού που ερευνούσαν.

Δημοσθένης Κούρτοβικ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 14-3-1990.

H Πολιτική Θέση του Σουρρεαλισμού

• Τίτλος : Η Πολιτική Θέση του Σουρρεαλισμού
• Συγγραφέας : Αντρέ Μπρετόν
• Μετάφραση : Γιόλα Γεωργαντζή, Νίκος Μπαλής
• Εκδόσεις : Ουτοπία

Η υπόθεση μας είναι η υπόθεση των εργατών και των αγροτών. Καθορίζουμε σαν βασική αρχή το γεγονός ότι οι εργάτες και οι αγρότες αποτελούν τη βάση όχι μόνο ολόκληρου του υλικού πλούτου αλλά και κάθε κοινωνικής δύναμης.

Όσο για μας, τους διανοούμενους, που βλέπουμε μία αξιοκαταφρόνητη κοινωνική οργάνωση να καταστέλλει τις δυνατότητες των εργαζομένων στη γη και στα εργοστάσια για ανθρώπινη ανάπτυξη, δε διστάζουμε να υποστηρίξουμε την αναγκαιότητα επιβολής της θανατικής ποινής σ όλους εκείνους που αναλαμβάνουν την ευθύνη για ένα τέτοιο έγκλημα.

Άπ' την άλλη, δεν αποδεχόμαστε τις δημαγωγικές εκείνες τάσεις, που θέτουν σαν στόχο τους να πείσουν τους προλετάριους ότι η ζωή τους είναι η μόνη σωστή και πραγματικά ανθρώπινη, ότι όλα όσα στερούνται είναι  "εκ του πονηρού".

Τοποθετούμενοι στις τάξεις των εργαζόμενων, απευθυνόμαστε στις ευγενέστερες και πιο φιλόδοξες βλέψεις τους -που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν μέσα στα πλαίσια της σημερινής κοινωνίας : απευθυνόμαστε στο ένστικτο τους σαν ανθρώπων που ποτέ δεν σκύβουν το κεφάλι, στην ηθική τους ελευθερία, στη βία τους. - Έφτασε ο καιρός να γίνουμε όλοι αφέντες και να πραγματώσουμε τη φυσική εξόντωση των σκλάβων του καπιταλισμού.

"ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ", 1935

Έχουμε Δίκιο Να Επαναστατούμε

• Τίτλος : Έχουμε Δίκιο Να Επαναστατούμε
• Συγγραφέας : Ζαν Πωλ Σάρτρ
• Μετάφραση : Φώντας Κονδύλης
• Εκδόσεις : Αρσενίδη

Τρεις άνθρωποι συζητούν. Οι δύο νέοι, νεώτατοι. Ο άλλος γέρος πια, σχεδόν παλαίμαχος. Οι δύο είναι εκπρόσωποι του νέου πνεύματος που φυσά μετά τα γεγονότα του Μάη του '68 στο Παρίσι. Ο τρίτος είναι ο πασίγνωστος "νεαρός γέρος" Ζαν-Πωλ Σάρτρ.

Ένα τέταρτο πρόσωπο λαβαίνει μέρος σ' όλη αυτή την πλούσια συζήτηση : ο ενσυνείδητος αναγνώστης που, κι αυτός, μέσ' από αντεγκλήσεις και έντονες αψιμαχίες που διεξάγονται παντού στον κόσμο, αναζητά το δρόμο του για τον σοσιαλισμό, για την ελευθερία, το συνειδητοποιημένο άτομο που αμφισβητεί ταυτόχρονα τόσο το θεσμό της ιδιοκτησίας, όσο και το θεσμό της κάθε μορφής εξουσίας.

Ανθολογία Περουβιανού Διηγήματος

• Τίτλος : Ανθολογία Περουβιανού Διηγήματος
• Συγγραφέας : Συλλογικό έργο
• Ανθολόγηση : Ρήγας Καππάτος - Javier Sologuren
• Εκδόσεις : Καστανιώτη

Το διήγημα, ένας από τους πυκνότερους λογοτεχνικούς τρόπους έκφρασης, κατέχει στα περουβιανά γράμματα μια ξεχωριστή θέση που ιστορικά πάει πίσω, στην προκολομβιανή εποχή, όταν ακόμα δεν υπήρχε γραφή. Αρχίζοντας απ'ο την ινκαϊκή περίοδο, οι ανθολόγοι σταχυολόγησαν τα διηγήματα του βιβλίου με τρόπο που αντιπροσωπεύονται σ' αυτό όλες οι περίοδοι εξέλιξης του στη γη του Βαλιέχο και του Αργκέδας.

Τα ανθρώπινα συναισθήματα -πόνος, χαρά, λύπη, οργή, έρωτας - είναι παγκόσμια. Εκείνο που στην τέχνη τα κάνει να διαφέρουν είναι ο φυσικός περίγυρος, ο ψυχισμός και οι συνθήκες διαβίωσης των ηρώων που τα ζούνε. Οι γηγενείς πληθυσμοί των Άνδεων με τις χιλιόχρονες παραδόσεις τους, η έρημος των αμμόλοφων της περουβιανής ακτής, η γαλήνη των ψαράδικων χωριών του Ειρηνικού Ωκεανού κι η σύγχρονη πολυδαίδαλη πρωτεύουσα Λίμα των οχτώ εκατομμυρίων περνάνε μέσα από τις σελίδες των διηγημάτων, χαρίζοντας στον αναγνώστη εικόνες άγριου μεγαλείου, πρωτόγνωρου πάθους και ανθρώπινης αλληλεγγύης ενός άλλου κόσμου που ακόμα σχηματίζεται και όπου το απώτατο παρελθόν συνυπάρχει με το παρόν σε μια όχι πάντα ειρηνική διαβίωση.

Το Φθινόπωρο Του Πατριάρχη

 

• Τίτλος : Το Φθινόπωρο Του Πατριάρχη
• Συγγραφέας : Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες
• Μετάφραση : Κλαίτη Σωτηριάδου - Μπαράχας
• Εκδόσεις : Α.Α. Λιβάνη

Ο Κολομβιανός Νομπελίστας συγγραφέας Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες, μετά το κλασικό πια αριστουργηματικό έπος των Λατικοαμερικάνικων λαών, 100 Χρόνια Μοναξιά, διαδηλώνει στο Φθινόπωρο του Πατριάρχη την τραγική πραγματικότητα της πολιτικής ζωής των ίδιων αυτών ταλαιπωρημένων χωρών και ενώνει τη φωνή του με μια δεκάδα άλλους γνωστούς Λατικοαμερικάνους συγγραφείς σ' ένα αμείλικτο κατηγορώ ενάντια στις δικτατορίες.

Το Φθινόπωρου του Πατριάρχη είναι μια οργισμένη μαρτυρία για τη μάστιγα που βασανίζει ως τις μέρες μας αυτούς τους λαούς με τις φρικαλεότητες που διαβάζουμε και ακούμε καθημερινά στα μέσα ενημέρωσης, τις ξεδιάντροπες δολοφονίες, τις καταχρήσεις και τις κτηνωδίες που γίνονται σχεδόν πάντα με την ανοχή κάποιων ξένων συμφερόντων.

Ο Πατριάρχης, ένας "παραδοσιακός" Λατικοαμερικάνικης προέλευσης δικτάτορας, είναι ένας γέρος στρατηγός ακαθόριστης ηλικίας "μεταξύ 107 και 232 χρόνων",σε κάποια ανώνυμη Λατικοαμερικάνικη χώρα. Μέσα από τα καθημερινά γεγονότα της ζωής του αναγνωρίζουμε χαρακτηριστικά από στυγνούς δικτάτορες, παλαιούς και σύγχρονούς, που συνθέτουν την εικόνα του, αυτή όμως η μυθική, αινιγματική, τρομερή και παντοδύναμη φιγούρα μεταμορφώνεται από την πένα του συγγραφέα σε ήρωα φαρσοκωμωδίας. Ο δικτάτορας επιτέλους απομυθοποιείται, ξαναπαίρνει τις ανθρώπινες διαστάσεις του, καταρρέει και τελικά πεθαίνει για να αφήσει το σαπισμένο κορμί του έρμαιο στα όρνια που μπαινοβγαίνουν στο "μέγαρο της εξουσίας".

Ο Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες χρησιμοποιεί τη σάτιρα με τέτοια μαεστρία που μόνο ο Τζόναθαν Σουίφτ θα μπορούσε να συγκριθεί, σ' έναν άμεσο αφηγηματικό τόνο, μ' ένα καινούργιο είδος ραφής με μακριές φράσεις σε ένα μπαρόκ ύφος, όλο παρακλάδια και αλλαγές στο χώρο, στο χρόνο και στο επίπεδο της πραγματικότητας του μυθιστορήματος που έχουμε δει μόνο σαν πειραματισμό σε ένα άλλο τελευταίο διήγημα του, στο "Τελευταίο Ταξίδι του Πλοίου-Φάντασμα". Ο αφηγητής, παντογνώστης και πανταχού παρών, εναλλάσσεται με τα διάφορα πρόσωπα που μεταβαίνουν από το παρόν στο παρελθόν ή στο μέλλον σε μια χρονική διάρκεια περίπου 200 χρόνων, ενώ περιγράφονται σκέψεις και πράξεις -φαντασία και πραγματικότητα- χωρίς να διακόπτεται ο ειρμός του κειμένου και συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης.

Στο Φθινόπωρο του Πατριάρχη ξαναβρίσκουμε μέσα σ' ένα πηγαίο, αστείρευτο και πολυδιάστατο λόγο το "μαγικό ρεαλισμό" του 100 Χρόνια Μοναξιά που συναρπάζει τον αναγνώστη και καταξιώνει τον συγγραφέα.

Κλαίτη Σωτηριάδου - Μπαράχας 

Ο Επαναστατημένος 'Ανθρωπος

• Τίτλος : Ο Επαναστατημένος Άνθρωπος
• Συγγραφέας : Αλμπέρ Καμύ
• Μετάφραση : Νίκη Καρακίτσου Doyge - Μαρία Κασαμπαλόγλου Roblin
• Εκδόσεις : Πατάκη

"Επαναστατώ, άρα υπάρχουμε" επιβεβαιώνει ο Αλμπέρ Καμύ. Η εξέγερση είναι ο μόνος τρόπος για να ξεπεράσουμε το παράλογο. Αλλά το αληθινό θέμα του Επαναστατημένου ανθρώπου είναι τα ερωτήματα που θέτει το διεισδυτικό πνεύμα του Καμύ : Πως ο άνθρωπος, στο όνομα της εξέγερσης, συμβιβάζεται με το έγκλημα; Πως η εξέγερση κατέληξε στα αυταρχικά κράτη του 20ού αιώνα που αντιγράφουν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης; Πως η ανθρώπινη περηφάνια αλλαξοδρόμησε;  

Ο Επαναστατημένος άνθρωπος είχε ευθύς εξαρχής τεράστιο αντίκτυπο, προκάλεσε όμως και πολλές ανριδράσεις από διάφορες πλευρές : κομμουνιστές, σουρεαλιστές, υπαρξιστές, χριστιανούς... Οι σύγχρονοι του Καμύ δεν ήταν αρκετά ώριμοι για να παραδεχτούν αλήθειες που επιβλήθηκαν τα κατοπινά χρόνια, καθιστώντας τον Επαναστατημένο άνθρωπο έργο επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε.

"...Το επαναστατικό πνεύμα στην Ευρώπη μπορεί επίσης, για πρώτη και τελευταία φορά, να στοχαστεί πάνω στις αρχές του, ν'αναρωτηθεί ποια παρέκκλιση το οδηγεί στον χαμό της τρομοκρατίας και του πολέμου, και να ξαναβρεί, μαζί με τις αιτίες εξέγερσης του, την πίστη του σε τούτες τις αρχές".

Ένα από τα σπουδαιότερα μανιφέστα ανθρωπισμού.

                                                                             The Times

Οι Αντάρτες

• Τίτλος : Οι Αντάρτες
• Συγγραφέας : Β.Σ. Νάιπουλ
• Μετάφραση : Κική Χριστοδούλου
• Εκδόσεις : Γλάρος

Ένα νησί της Καραϊβικής αμέσως μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας. Το νησί αυτό, κάτω από τη νεοαποκιακή εκμετάλλευση, ζει μια φτώχεια που είναι πολύ κοντά στην εξαθλίωση. Οι λαϊκές εξεγέρσεις ενάντια στην καινούργια αστική τάξη καταπνίγονται πολύ γρήγορα. Οι επαναστάτες αποστρατεύονται. Ο Νάιπουλ, ο συγγραφέας, ανήκει σε μια ινδική οικογένεια εγκαταστημένη από πολύ παλιά στις Αντίλες. Με το έργο αυτό, τοποθετημένο σε ένα σκηνικό που μοιάζει μ' αυτό που έζησε τα παιδικά του χρόνια, μας κάνει να ζήσουμε την ίδια ακριβώς κατάσταση. Τα πρόσωπα, που μοιράστηκε μαζί τους τις ελπίδες και τις απογοητεύσεις, επιβάλλονται με την ωμή αυθεντικότητα τους και την έντονη παρουσία τους.

Το ίδιο έντονα κάνουν την παρουσία τους η πόλη, οι φυτείες, οι θαμνότοποι, η βαριά και νοτερή ζέστη, η λάμψη από τις πυρκαγιές που ανάβουν  οι εξεγερμένοι καθώς και το παράξενο σπινθηροβόλημα από τις μπουκαμβίλιες σ' αυτό τον ερημωμένο κήπο όπου, ύστερα από μια ερωτική σκηνή μεγάλης βίας, γίνεται ένα άγριο έγκλημα, σχεδόν τελετουργικό.